Evaluation methods

Evaluation and Assessment Types used in B.Ed. research. These are categorized by their purpose in the learning cycle.

1. Timing-Based Evaluation (When it happens)

• Placement Evaluation:Occurs before instruction to place students in the right group or level.
• Diagnostic Evaluation:Identifies specific learning difficulties or “gaps” in knowledge before starting a unit (as seen in your image).
• Formative Evaluation:Ongoing assessment during the teaching process to provide immediate feedback and improve learning.
• Summative Evaluation:Occurs at the end of a term or course to provide a final grade or certification.

2. Standards-Based Evaluation (How it’s measured)

• Criterion-Referenced Evaluation:Measures a student’s performance against a fixed set of predetermined criteria or learning standards (e.g., scoring 80% on a math test).
• Norm-Referenced Evaluation:Compares a student’s performance against the “norm” or average of their peers (e.g., percentile rankings like “Top 10% of the class”).
• Ipsative Evaluation:Compares a student’s current performance against their own previous performance to measure personal growth.

3. Nature-Based Evaluation (The “How”)

• Performance-Based Evaluation:Requires students to demonstrate knowledge by doing a task, such as a lab experiment or a speech (as seen in your image).
• Authentic Evaluation:Assesses students on real-world tasks that mirror actual professional or life challenges.
• Process Evaluation:Focuses on how a student arrived at an answer, rather than just the final result.
• Product Evaluation:Focuses on the final output, such as a completed project, essay, or model.

4. Participant-Based Evaluation (The “Who”)

• Self-Evaluation:Students assess their own work to build metacognitive skills.
• Peer Evaluation:Students assess each other’s work using a rubric, promoting social learning.
• External Evaluation:Assessment conducted by someone outside the immediate classroom, like a B.Ed. supervisor or an external examiner.

5. Specialized Research Evaluations

• Continuous and Comprehensive Evaluation (CCE):A system that evaluates all aspects of a student’s development throughout the year.
• Holistic Evaluation:Assessing the “whole child,” including cognitive, affective (emotional), and psychomotor (physical) domains.
• Portfolio-Based Evaluation:A collection of a student’s work over time used to show progress and depth of learning

Evaluation types, categorized by their function,

1. Evaluation by Function (The “Timing” Model)

These types are distinguished by when they occur in the teaching-learning process.

• Placement Evaluation:Conducted before instruction to assess “entry behavior” and existing knowledge to place students in appropriate groups.
• Diagnostic Evaluation:Conducted to identify specific learning difficulties or persistent gaps in understanding, often as a follow-up to formative results.
• Formative Evaluation:An ongoing, continuous process during instruction to provide feedback to both teachers and students for improvement.
• Summative Evaluation:Conducted at the end of a unit or course to determine overall mastery, provide grades, or grant certification. 

2. Evaluation by Interpretation (Nature of Reference)

These focus on how a student’s score is understood. 

• Norm-Referenced Evaluation:Compares a student’s performance to their same-age peers or a specific group (e.g., rank or percentile scores).
• Criterion-Referenced Evaluation:Measures mastery against a fixed set of pre-defined standards or objectives, independent of how others perform.
• Self-Referenced (Ipsative) Evaluation:Compares a student’s current performance with their own past performance to measure personal growth. 

3. Evaluation by Data Type & Process

• Quantitative Evaluation:Focuses on numerical data, usually answering “who, what, where, and when” (e.g., test scores).
• Qualitative Evaluation:Focuses on non-numerical descriptions to answer “why” and “how” (e.g., observations of attitude and behavior).
• Internal Evaluation:Assessment conducted by the class teacher who is directly involved in instruction.
• External Evaluation:Assessment conducted by an agency or expert outside the school, such as public board examinations. 

4. Modern & Specialized Research Approaches

• Authentic/Alternative Evaluation:Measures what students can do in real-life situations through practical tasks.
• Continuous and Comprehensive Evaluation (CCE):Evaluates both scholastic (academic) and co-scholastic (personality, values) aspects of growth throughout the year.
• Performance-Based Evaluation:Requires students to demonstrate their skills through actual tasks, such as presentations or laboratory work.
• Portfolio-Based Evaluation:Reviews a collection of student work gathered over time to show progress and depth of learning

ಬಿ.ಇಡಿ. ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಅಳತೆಗೋಲುಗಳ ವಿಧಗಳನ್ನು ಕಲಿಕೆಯ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು:

೧. ಸಮಯ ಆಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Timing-Based Evaluation – ಇದು ಯಾವಾಗ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ)

• ಸ್ಥಾನೀಕರಣ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Placement Evaluation): ಬೋಧನೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ಗುಂಪು ಅಥವಾ ಹಂತಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲು ಇದನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ನಿದಾನಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Diagnostic Evaluation): ಒಂದು ಘಟಕವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಲಿಕೆಯ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ “ಅಂತರಗಳನ್ನು” ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.
• ರೂಪಣಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Formative Evaluation): ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಬೋಧನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ನಿರಂತರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ.
• ಸಂಕಲನಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Summative Evaluation): ಅಂತಿಮ ಶ್ರೇಣಿ (grade) ಅಥವಾ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡಲು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅವಧಿ ಅಥವಾ ಕೋರ್ಸ್‌ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

೨. ಮಾನದಂಡ ಆಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Standards-Based Evaluation – ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ)

• ನಿಕಷ ಆಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Criterion-Referenced Evaluation): ಮೊದಲೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಲಿಕೆಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಗಣಿತ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ. ೮೦ ಅಂಕ ಪಡೆಯುವುದು).
• ಸಮಾನ ಗುಂಪು ಆಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Norm-Referenced Evaluation): ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಅವರ ಸಹಪಾಠಿಗಳ ಸರಾಸರಿ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುವುದು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: “ತರಗತಿಯ ಟಾಪ್ ಶೇ. ೧೦” ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುವುದು).
• ಸ್ವಯಂ–ಹೋಲಿಕೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Ipsative Evaluation): ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಅವರದ್ದೇ ಹಿಂದಿನ ಸಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು.

೩. ಸ್ವರೂಪ ಆಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Nature-Based Evaluation – ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ವಿಧಾನ)

• ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಆಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Performance-Based Evaluation): ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಭಾಷಣ ಮಾಡುವಂತಹ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
• ನೈಜ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Authentic Evaluation): ನೈಜ ಜೀವನದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು.
• ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Process Evaluation): ಕೇವಲ ಅಂತಿಮ ಉತ್ತರದ ಬದಲಿಗೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಆ ಉತ್ತರವನ್ನು ಹೇಗೆ ತಲುಪಿದನು ಎಂಬ ಹಂತಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಉತ್ಪನ್ನ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Product Evaluation): ಅಂತಿಮ ಫಲಿತಾಂಶದ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಯೋಜನೆ (project), ಪ್ರಬಂಧ ಅಥವಾ ಮಾದರಿ

೪. ಭಾಗವಹಿಸುವವರ ಆಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Participant-Based Evaluation – ‘ಯಾರು‘ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ) [1]

• ಸ್ವಯಂ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Self-Evaluation): ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅವರಲ್ಲಿ ಮೆಟಾಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು (ತಮ್ಮ ಆಲೋಚನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು) ಬೆಳೆಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಸಹಪಾಠಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Peer Evaluation): ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಒಂದು ರೂಬ್ರಿಕ್ ಬಳಸಿ ಪರಸ್ಪರರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಬಾಹ್ಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (External Evaluation): ತರಗತಿಯ ಹೊರಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬಿ.ಇಡಿ. ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಕರು ಬೋಧನಾ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು. [1, 2, 3, 4, 5]

೫. ವಿಶೇಷ ಸಂಶೋಧನಾ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳು (Specialized Research Evaluations)

• ನಿರಂತರ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (CCE): ವರ್ಷವಿಡೀ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು (ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕೇತರ) ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ೧ ರಿಂದ ೯ನೇ ತರಗತಿಯವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ.
• ಸಮಗ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Holistic Evaluation): ಮಗುವಿನ ಬೌದ್ಧಿಕ (Cognitive), ಭಾವನಾತ್ಮಕ (Affective) ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ/ಚಲನಶೀಲ (Psychomotor) ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ “ಸಮಗ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ”ವನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು.
• ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೊ ಆಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Portfolio-Based Evaluation): ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಗಳ ಸಂಗ್ರಹ. ಇದು ಕಲಿಕೆಯ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಆಳವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ

ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ವಿಧಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೋಧನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವು ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಸಮಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು:

೧. ಕಾರ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (ಸಮಯದ ಮಾದರಿ – Timing Model)

ಬೋಧನೆ-ಕಲಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಇವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ:

• ಸ್ಥಾನೀಕರಣ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Placement Evaluation): ಬೋಧನೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ‘ಆರಂಭಿಕ ನಡವಳಿಕೆ’ (entry behavior) ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಇದನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲು ಇದು ಸಹಕಾರಿ. [1]
• ನಿದಾನಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Diagnostic Evaluation): ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಲಿಕೆಯ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಇದನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರೂಪಣಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ನಂತರದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. [1]
• ರೂಪಣಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Formative Evaluation): ಇದು ಬೋಧನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ನಿರಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು (feedback) ನೀಡುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶ. [1]
• ಸಂಕಲನಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Summative Evaluation): ವಿಷಯದ ಮೇಲಿನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು, ಗ್ರೇಡ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಅಥವಾ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು ನೀಡಲು ಒಂದು ಘಟಕ ಅಥವಾ ಕೋರ್ಸ್‌ನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [1

೨. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (ಸಂದರ್ಭದ ಸ್ವರೂಪ – Nature of Reference)

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಇದು ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ.

• ಸಮಾನ ಗುಂಪು ಆಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Norm-Referenced Evaluation): ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಅವರ ಸಮಾನ ವಯಸ್ಕರ ಅಥವಾ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಂಪಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗೆ ಹೋಲಿಸುವುದು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ರಾಂಕ್ ಅಥವಾ ಪರ್ಸೆಂಟೈಲ್ ಅಂಕಗಳು).
• ನಿಕಷ ಆಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Criterion-Referenced Evaluation): ಇತರರು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ, ಮೊದಲೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಮಾನದಂಡಗಳು ಅಥವಾ ಉದ್ದೇಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಷಯದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು.
• ಸ್ವಯಂ–ಸಂದರ್ಭಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Ipsative Evaluation): ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಅವರದ್ದೇ ಹಿಂದಿನ ಸಾಧನೆಗೆ ಹೋಲಿಸುವುದು.

೩. ದತ್ತಾಂಶದ ವಿಧ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ

• ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Quantitative Evaluation): ಇದು ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಆಧಾರಿತ ದತ್ತಾಂಶದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಅಂಕಗಳು). ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ “ಯಾರು, ಏನು, ಎಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಗುಣಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Qualitative Evaluation): ಇದು “ಏಕೆ” ಮತ್ತು “ಹೇಗೆ” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕವಲ್ಲದ ವಿವರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಮನೋಭಾವದ ಅವಲೋಕನ).
• ಆಂತರಿಕ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Internal Evaluation): ನೇರವಾಗಿ ಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ತರಗತಿಯ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ.
• ಬಾಹ್ಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (External Evaluation): ಶಾಲೆಯ ಹೊರಗಿನ ಏಜೆನ್ಸಿ ಅಥವಾ ತಜ್ಞರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಂಡಳಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು (Board Exams).

೪. ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳು (Modern & Specialized Research Approaches)

• ನೈಜ ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Authentic/Alternative Evaluation): ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ನೈಜ ಜೀವನದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲರು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ.
• ನಿರಂತರ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (CCE): ವರ್ಷವಿಡೀ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ (scholastic) ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕೇತರ (co-scholastic – ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಮೌಲ್ಯಗಳು) ಎರಡೂ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಆಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Performance-Based Evaluation): ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳು (presentations) ಅಥವಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಕೆಲಸಗಳಂತಹ ನೈಜ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೊ ಆಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Portfolio-Based Evaluation): ಕಲಿಕೆಯ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಆಳವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಕೆಲಸಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಇದು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.